กระชาย

กระชาย

บรรยายโดย อาจารย์สัญชัย เมฆฤทธิไกร

กระชายเป็นเครื่องเทศที่นิยมใช้ในอาหารไทย ในหนังสือของหมอ บรัดเลย์ ปี พ.ศ. 2416 กล่าวว่า กระชายเป็นผักอย่างหนึ่ง ต้นแดง สูงแค่ศอก มีหัวใต้ดิน กลิ่นหอม กินดี ทำยาได้ กระชายเป็นได้ทั้งยาและอาหาร ด้วยลักษณะของรากที่คล้ายโสม จึงมีความเชื่อว่ากระชายมีคุณสมบัติคล้ายโสม คือช่วยบำรุงกำลัง เพิ่มสมรรถภาพทางเพศ จึงได้สมญาว่าเป็นโสมไทย

ส่วนรากของกระชายมีลักษณะคล้ายกับนมของหญิงสาว ที่ยาว ๆ เราเรียกว่า นมกระชาย นั่นคือส่วนราก อีกส่วนหนึ่งคือเหง้าหระชาย เป็นส่วนที่อยู่ใต้ดิน เป็นส่วนที่เราใช้ทำยา กระชายเป็นเครื่องเทศที่คนไทยคุ้นเคย ขึ้นตามป่าดิบวงศ์เดียวกับขิง, ข่า, กระทือ

กระชายมีน้ำมันหอมระเหย มีสรรพคุณใช้ดับกลิ่นคาว ทำให้กระเพาะและลำไส้เคลื่อนไหวได้ดี แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลม แก้ท้องเฟ้อ จุก เสียด แน่น อาการปวดมวนในท้อง ในตำราแพทย์แผนไทยบอกว่าในกระชายมีสรรพคุณแก้บิด แก้ปากเปื่อย ใจสั่น ขับลม ขับระดูขาว ขับปัสสาวะ บำรุงหัวใจ รักษากลากเกลื้อน และงูสวัดได้บ้าง สารอาหารที่พบมากในกระชายคือ แคลเซียม และวิตามินเอ

เหง้ากระชายเอามาต้มน้ำช่วยขับลม สารอาหารที่สำคัญใน 100 กรัม จะมีโปรตีน 1.3 กรัม, ไขมัน0.8, คาร์โบไฮเดรต 9.2, แคลเซียม 80 มิลลิกรัม, ฟอสฟอรัส 71 มิลลิกรัม คนชนบทมีความเชื่อว่า หากเราไปขุดกระชายในเดือนมืดสนิท จะพบว่าเหง้าและรากกระชายเรืองแสงได้

สรรพคุณหลักของกระชายคือแก้บิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งบิดมีตัว ทั้งนี้อาการบิดโดยทั่วไปหมายถึงอาการที่มีการถ่ายเป็นมูกหรือมูกปนเลือด บ่อยครั้งร่วมกับอาการปวดเบ่งหรืออาการปวดคล้ายถ่ายไม่สุด เป็นอาการของลำไส้ใหญ่ที่มีอาการอักเสบอาจเกิดจากการติดเชื้อ ซึ่งเกิดจากบิดมีตัวคือตัวอะมีบ้า หรือบิดไม่มีตัวคือบิดที่ติดเชื้อแบคทีเรีย อาการบิดมีตัวมักไม่มีไข้ ถ่ายกระปริดกระปรอย ไม่มีภาวะขาดน้ำ คือท้องเสียไม่รุนแรง ไม่มีอาการอ่อนเพลีย แต่อาการบิดชนิดที่ไม่มีตัว จะเป็นอาการบิดที่ค่อนข้างรุนแรง คือมีไข้ ถ่ายเป็นน้ำ คล้ายอาหารเป็นพิษ มีอาการขาดน้ำอย่างรุนแรง ซึ่งพบได้บ่อย

วิธีใช้กระชายรักษาอาการบิดมีตัวคือใช้หัวกระชายแก่ ๆ ประมาณ 4 หัว (เฉพาะส่วนที่กลม ๆ ติดกับรากกระชายและนมกระชาย) + น้ำปูนใส 5 ช้อนแกง ล้างหัวกระชายให้สะอาด เอาไปสุ่มให้สุก ตำให้ละเอียด ให้ทานวันละ 3 ครั้ง เช้า กลางวัน เย็น เมื่อหายให้ทานต่ออีก 1-2 วัน วันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น เพื่อเป็นการปรับธาตุให้เข้าสู่ภาวะสมดุลร่างกาย จะได้มีกำลังที่ทำลายเชื้อที่หลงเหลืออยู่ให้หมดไป

การใช้กระชายในการบำรุงกำลังใช้หัวกระชายแก่ประมาณ 3 หัวมาทุบให้แตก ห่อด้วยผ้าขาวบาง แช่น้ำผึ้งแท้ ทานครั้งละ 1 ถ้วยชา ก่อนอาหารเย็นและก่อนนอน บำรุงกำลัง หรือเอารากกระชาย 1 กำมือ ล้างให้สะอาด ใส่ครกตำคั้นเอาแต่น้ำได้น้ำกระชายเท่าไหร่ให้ใส่น้ำผึ้งรวงเท่านั้นคนให้เข้ากัน ทานก่อนอาหารเย็น 1 ชั่วโมง ครั้งละ 1 ถ้วยชา ทานทุกวัน จะมีอาการสดชื่น หากได้รากหรือหัวกระชายดำจะดีมาก

สรรพคุณ ทำให้ไม่แก่เร็ว เป็นยาอายุวัฒนะ ไม่ปวดเมื่อยหลัง ถ่ายเลือดลมได้ดี ท้องไม่ผูก ในมาเลเซียและลาวจะใช้กระชายเป็นยาบำรุงธาตุช่วยเจริญอาหาร บำรุงกำลัง โดยจะใช้ทั้งหัวและราก

การใช้กระชายแก้กามตายด้าน ให้ใช้หัวกระชายต้มน้ำ ต้มดื่มแทนน้ำชา โดยใส่รากขัดมอนใบเหลี่ยม วิธีการคือใช้รากกระชายกับรากขัดมอนน้ำหนักยาเท่ากันมาเติมน้ำท่วมยา ต้มเคี่ยวน้ำ 3 ส่วนให้เหลือ 1 ส่วน เอามาดื่ม

การใช้กระชายแก้ปวดข้อ นำหัวกระชายแก่ปอกเปลือกหั่นเป็นชิ้น ตากแดดให้แห้ง นำมาบดให้เป็นผง ใช้ชงน้ำร้อน ดื่มครั้งละ 1 ช้อนกาแฟ วันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น ทั้งนี้เพราะกระชายมีรสเผ็ดหอม ซึ่งรสเผ็ดหอมจะช่วยบำรุงธาตุ ช่วยขับลมที่คั่งค้างและช่วยเดินเลือดลม ทำให้เสมหะที่ค้างอยู่ตามข้อหรือลมขัดในข้อต่าง ๆ ถูกขับออกมาทำให้แก้อาการปวดได้ ในมาเลเซียก็ใช้เหมือนกัน

การใช้กระชายแก้ลมวิงเวียนหรือแน่นหน้าอก ใช้หัวกระชายแก่มาปอกเปลือกหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ ตากแดดให้แห้ง บดให้เป็นผงเก็บใส่ขวดไว้ใช้ทานกับน้ำร้อนแก้ลมตีขึ้น แก้อาการวิงเวียนศีรษะคล้ายจะเป็นลมได้ กระชายแก่ ๆ หั่นเป็นชิ้นบาง ๆ ตากแดด ชงแทนชา แก้ลมวิงเวียน หน้ามืดตาลาย ปวดมวนทอง

การใช้กระชายแก้อาการแน่นหน้าอก ใช้รากกระชายฝนกับน้ำซาวข้าวประมาณครึ่งถ้วย ทานแก้อาการแน่นหน้าอกได้ผลดี

การใช้กระชายแก้ท้องเดิน หรือปวดท้องในเด็ก ใช้รากกระชายเผาไฟหรือหมกไฟในขี้เถ้าจนสุกแล้วเอามาฝนกับฝาละมีในหม้อดิน ละลายน้ำปูนใสให้เด็กทาน เด็กที่ปวดท้องตอนกลางคืนหรือดื่มนมมากสามารถใช้วิธีนี้ได้

การใช้กระชายแผลในปาก ใช้หัวหรือเหง้ากระชายฝนกับน้ำฝนให้ข้น นำน้ำยามาทาแผลในปาก

การใช้กระชายแก้ฝี หัวกระชายฝน ตำให้ละเอียดดี ทาหัวฝีที่พองบวมอยู่ทำให้อาการบวมลดลง กรณีนี้อาจใช้น้ำปูนใสเป็นกระสายได้

การใช้กระชายแก้กลาก หัวกระชายหรือเหง้ากระชายฝนกับน้ำฝนให้ข้น ทาบริเวณที่เป็นกลาก นอกจากนี้กระชายยังมีฤทธิ์ในการขับปัสสาวะ ในเด็กเราสามารถใช้กระชายในการบำรุงกำลังหรือใช้กระตุ้นความเป็นเพศชาย

ในอินโดนีเซียใช้กระชายตำคั้นน้ำผสมกับน้ำมันมะพร้าวเติมกำมะถัน สามารถรักษาโรคผิวหนังได้ดีโดยเฉพาะโรคกลาก

สูตรน้ำกระชายที่น่าสนใจ นำกระชายมาปั่นใส่น้ำผึ้งกับมะนาวดื่มเป็นน้ำดื่มบำรุงกำลังที่ดี ลดเสมหะ เสริมธาตุลมในร่างกาย

 

รายการ รู้คุณค่าสมุนไพรออกอากาศเป็นประจำทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 21.00-22.00 น.

ทางสถานีวิทยุ A.M. 1179 ดำเนินการโดยคเนพร พิทักษ์พงค์

สนับสนุนรายการโดย๙เภสัช สินค้าที่ผลิตภายใต้ควบคุมดูแลของเภสัชผู้เชี่ยวชาญด้ายสมุนไพร

ข้อความนี้ถูกเขียนใน อาหารและเครื่องดื่ม คั่นหน้า ลิงก์ถาวร

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s